Η Τέχνη στην Εκπαίδευση: Μία Γέφυρα για τη Δημιουργική Μάθηση

Η δημιουργικότητα, ως εγγενές χαρακτηριστικό της ανθρώπινης φύσης και θεμελιώδες στοιχείο της εκπαιδευτικής διαδικασίας, αποτέλεσε το φετινό θέμα της Ανοιχτής Επιμορφωτικής Ημερίδας «Εκπαίδευση & Τέχνη: Μία Γέφυρα για τις Δεξιότητες του Μέλλοντος», που διοργάνωσε το Κέντρο Εκπαιδευτικής Αριστείας «Κασσάνδρα» / Kassandra Center for Educational Excellence του Ανατόλια, στη Θεσσαλονίκη, στις 8 Νοεμβρίου 2025.

Στόχος της ημερίδας ήταν να αναδείξει τον τρόπο με τον οποίο η τέχνη ενισχύει τη μάθηση και συμβάλλει στην ανάπτυξη δεξιοτήτων του 21ου αιώνα, όπως η δημιουργικότητα, η κριτική σκέψη, η συνεργασία,  η ανάπτυξη πολιτισμικής συνείδησης και ψηφιακών δεξιοτήτων.

Την επιμόρφωση παρακολούθησαν περισσότεροι από 220 εκπαιδευτικοί από όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης, φοιτητές/τριες Παιδαγωγικών και Καλλιτεχνικών Σπουδών, καθώς και στελέχη της εκπαιδευτικής κοινότητας από τη Θεσσαλονίκη, την Αθήνα και άλλες πόλεις, όπως Ξάνθη, Λάρισα, Γιαννιτσά, κα. Κεντρική ομιλήτρια της ημερίδας ήταν Dr. Katharine Hoare, Education Manager (Υπεύθυνη Εκμάθησης Σχολείων και Οικογενειών) στο Βρετανικό Μουσείο του Ηνωμένου Βασιλείου.

Τους συμμετέχοντες καλωσόρισε η Δρ Γεωργία Τσουλφά, Διευθύντρια του Κέντρου Εκπαιδευτικής Αριστείας «Κασσάνδρα», η οποία τόνισε  τη σημασία «της καλλιέργειας της δυναμικής σχέσης ανάμεσα στην εκπαίδευση και την τέχνη και πώς η σύνδεση αυτή μπορεί να ενισχύσει τις δεξιότητες των μαθητών έτσι ώστε να ανταποκριθούν με επιτυχία στις προκλήσεις του μέλλοντος». Όπως είπε χαρακτηριστικά, «Σε μία εποχή όπου η τεχνητή νοημοσύνη εισβάλλει όλο και περισσότερο στις ζωές και στις τάξεις μας, η τέχνη μπορεί να αποτελέσει ένα πολύτιμο αντίβαρο θυμίζοντάς μας την ουσία της ανθρώπινης σκέψης και έκφρασης. Για αυτόν τον λόγο, αποτελεί πρόκληση για όλη την εκπαιδευτική κοινότητα να δούμε πώς μπορούμε να εντάξουμε την τέχνη στην εκπαιδευτική διαδικασία».

Η Δρ Τσουλφά στάθηκε επίσης στο έργο του Κέντρου Εκπαιδευτικής Αριστείας «Κασσάνδρα», το οποίο αναδεικνύεται σε σταθερό φορέα διάχυσης καινοτομίας και εξοικείωσης με σύγχρονα εκπαιδευτικά εργαλεία προς όφελος ολόκληρης της εκπαιδευτικής και μαθητικής κοινότητας της χώρας. Μέχρι σήμερα, το Κέντρο έχει διοργανώσει 85 δωρεάν και ανοιχτά επιμορφωτικά σεμινάρια, τα οποία έχουν παρακολουθήσει περισσότεροι από 2.000 εκπαιδευτικοί, σχολικοί ψυχολόγοι, φοιτητές/τριες και στελέχη της εκπαιδευτικής κοινότητας από όλη την Ελλάδα.

Η Επιστημονική Υπεύθυνη της Ημερίδας, Κωνσταντίνα Καπανίδου, καθηγήτρια Εικαστικών στο Anatolia & Pinewood IBDP, τόνισε ότι η εκδήλωση αυτή αποσκοπούσε στην εξοικείωση των συμμετεχόντων με συγκεκριμένα, εφαρμόσιμα εργαλεία· εργαλεία που θα τους δώσουν το θάρρος, αλλά και μια νέα πνοή, ώστε να εντάξουν ακόμη περισσότερη δημιουργικότητα στην τάξη τους. «Ο στόχος, η επιδίωξη και η ελπίδα είναι με την ολοκλήρωση της εκδήλωσης να νιώθουμε περισσότερο θάρρος. Θάρρος να δοκιμάσουμε κάτι ενδεχομένως ασυνήθιστο, να αναγνωρίσουμε τη δημιουργικότητα που ήδη υπάρχει γύρω μας, να τολμήσουμε νέους συνδυασμούς. Θάρρος να συζητήσουμε με τους μαθητές και τις μαθήτριές μας για το πώς μπορούν αναπτύξουν τη δική τους προσωπική φωνή μέσα σε οποιοδήποτε μάθημα, κάτι που η δημιουργική διαδικασία αναπτύσσει φυσικά και αβίαστα σε όλους μας», σημείωσε.

«Έμφαση στη διαδρομή και όχι στο αποτέλεσμα»

Η επιμόρφωση ξεκίνησε με την ομιλία της Dr. Katharine Hoare. Με ακαδημαϊκό υπόβαθρο στην Ιστορία και την Αρχαιολογία, και εμπειρία διδασκαλίας στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση στο Ηνωμένο Βασίλειο, η Dr. Hoare εργάζεται σήμερα τόσο σε μακροχρόνια εκπαιδευτικά προγράμματα όσο και σε στοχευμένες δράσεις του Μουσείου για μαθητές/τριες (ηλικίας 5-18) και εκπαιδευτικούς.

Το Βρετανικό Μουσείο αποτελεί προορισμό για περισσότερους από 200.000 μαθητές/τριες ετησίως, εκ των οποίων το 35% παρακολουθεί τα οργανωμένα εκπαιδευτικά του προγράμματα. Η Dr. Hoare παρουσίασε παραδείγματα δράσεων, είτε αυτόνομων είτε εμπνευσμένων από εκθέσεις του Μουσείου, τονίζοντας τον ρόλο της δημιουργικής προσέγγισης στη μουσειακή εκπαίδευση. Η δημιουργικότητα, σε όλες τις μορφές της, βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της πρακτικής, εμπλουτίζοντας την αλληλεπίδραση των παιδιών με τα εκθέματα του Μουσείου.

Όπως τόνισε η ίδια: «Η δημιουργικότητα είναι μία πράξη, σωματική ή νοητική, που εμπλέκει τον άνθρωπο με ένα αντικείμενο ή μια διαδικασία και τον ενθαρρύνει να εξερευνήσει, να πειραματιστεί, να στοχαστεί και τελικά να δημιουργήσει κάτι που μπορεί να μοιραστεί με άλλους. Αν θέλουμε να στηρίξουμε τις τέχνες στην εκπαίδευση, πρέπει να εντάξουμε αυτή τη λογική εκ των προτέρων στον σχεδιασμό των μαθημάτων μας, όχι μόνο στο τελικό αποτέλεσμα, αλλά σε όλη τη διαδικασία: συζήτηση, ανατροφοδότηση, συνεργασία. Έτσι μειώνουμε την πίεση στα παιδιά για το τέλειο αποτέλεσμα και τους δίνουμε χώρο να αναπτυχθούν».

Έχοντας και η ίδια την εμπειρία της διδασκαλίας, επεσήμανε τη σημασία που έχει πρωτίστως η διαδρομή της μάθησης και η ανάγκη να μετριαστεί η υπερβολική έμφαση που δίνεται στο αποτέλεσμα. Η προσέγγιση αυτή συνοψίζει μια ευρύτερη παιδαγωγική αντίληψη, σύμφωνα με την οποία η δημιουργικότητα δεν λειτουργεί ως συμπλήρωμα της μάθησης, αλλά ως δομικό της στοιχείο, με αξία τόσο για το άτομο όσο και για τη συλλογική εκπαιδευτική εμπειρία.

«Η δημιουργικότητα αποτελεί ένα εγγενές στοιχείο της ανθρώπινης φύσης. Μας δίνει τη δυνατότητα να βιώνουμε, να εξερευνούμε, να συμμετέχουμε και να εκφραζόμαστε. Ως εκπαιδευτικοί, έχουμε έναν καθοριστικό ρόλο στο να υποστηρίζουμε τη δημιουργικότητα σε όλο το φάσμα του προγράμματος μαθημάτων και να συνδέουμε τις διαδικασίες και τα αποτελέσματά της τόσο με το άτομο όσο και με την κοινωνία. Καθώς ξεκινάτε το δημιουργικό σας ταξίδι, όποιο κι αν είναι το μέσο, όποια και αν είναι η ηλικία των παιδιών, αφιερώστε χρόνο για συζήτηση και συνειδητές αποφάσεις. Πειραματιστείτε και συλλογιστείτε μαζί με τα παιδιά, καλλιεργώντας παράλληλα υποστηρικτές της δημιουργικότητας και ανάμεσα στους συναδέλφους σας. Και τέλος, απολαύστε το» ήταν η προτροπή της Dr. Hoare.

Επιστημονική Υπεύθυνη της Ημερίδας, Κωνσταντίνα Καπανίδου, καθηγήτρια Εικαστικών στο Anatolia & Pinewood IBDP, Dr. Katharine Hoare, Education Manager στο Βρετανικό Μουσείο, Δρ Γεωργία Τσουλφά, Διευθύντρια του Κέντρου Εκπαιδευτικής Αριστείας «Κασσάνδρα»

 Η Οργανωτική Επιτροπή του Συνεδρίου

Στη συνέχεια, οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε τμήματα για να παρακολουθήσουν τα εργαστήρια, τα οποία είχαν έντονο βιωματικό και πρωτότυπο χαρακτήρα, προσφέροντας νέες εμπειρίες και ευκαιρίες για πειραματισμό. Τα εργαστήρια περιλάμβαναν τις παρακάτω θεματικές ενότητες:

• Μουσική και Κινηματογράφος
• Art & Technology: δημιουργία έργων τέχνης με κύριο “υλικό” την τεχνολογία
• ART FEELINGS: Η Τέχνη συναντά την Ψυχολογία
• Διαμορφώνοντας την Κληρονομιά: Αναδημιουργώντας Νεολιθικά Αγαλματίδια Θεάς από Πηλό
• Ζωντανεύοντας τη Γεωμετρία και τη Φυσική μέσα από τον Χορό
• Κυβιστικά πορτρέτα από ανακυκλώσιμα υλικά & Τοιχογραφίες με κοινωνικά μηνύματα
• The Pulse Art Project (εργαστήριο με διεξαγωγή στα αγγλικά)
• SciArt
• Μαγικές Διαδρομές στην Τέχνη και τη Δημιουργική Γραφή
• Zine Workshop (εργαστήριο με διεξαγωγή στα αγγλικά)
• Mind the Gap – Προσοχή στο Κενό